archief2008   verder 

Natuurlog 1     1 - 10 januari 2008

 


10 januari. Even een tussendoortje. We hoorden en zagen dit al een tijdje geleden, maar het schoot me ineens weer te binnen. We kwamen langs een erf en kregen dit mee:
Jongen van een jaar of twintig zit op de trekker, zijn vader staat er schuin achter en roept aanwijzingen, waarop de jongen de trekker start.
Vader roept harder iets onverstaanbaars, zoon rijdt achteruit.
Vader schreeuwt weer iets en nu heel hard vanwege het lawaai van de motor, waarna zoon  een flinke dot gas geeft. Onduidelijk geschreeuw van pa, luid gekraak, stilte....., een paar tellen maar, dan vloekt vader en buldert: 'Ik zegge toch HOOO!!!'

Heerlijk om zoiets te horen en er niks mee te maken te hebben. We zeggen het wel eens, als er iets mis is gegaan hier..

9 januari. Een week of vijf geleden bracht Jachman een bak violen mee. Ze waren niet heel mooi meer, maar het waren de laatsten, zei de verkoper. Ze kwamen ook niet weer, want met vorst enzo, daar konden ze niet tegen. Jachman plantte ze in een bak die hij pal voor het raam zette. Ze doen het goed, kwamen na de 7 graden vorst gewoon weer overeind en hadden alleen wat te lijden van een liefhebber van violen die er een paar bloemen afsnoepte en geen steeltjes lustte. 
Een week erna kwam ik bij diezelfde winkel. Rekken vol met bakken van diezelfde violen. Verkoper: 'Ja het is nu echt de tijd ervoor, he, u kunt er tot diep in het voorjaar plezier van hebben.'
Ze staan prachtig, maar ik erger me aan die praatjes.
violen in januari

8 januari. Jaren geleden was dé sensatie onder vogelaars een trap die gesignaleerd was in de laaggelegen weilanden dichtbij de grens met Duitsland. Hele drommen mensen kwamen met verrekijkers en fotoapparatuur proberen een glimp van het dier op te vangen. Wij dus ook op de fiets erheen. Zagen héél ver weg een vogel die net zo goed een reiger als een kalkoen kon zijn.
Vanmorgen hoorde ik van een vriendin die daar in de buurt woont ook een mooi verhaal. Weer een grote drukte op de weg, auto's, fietsers, zelfs een oude ladderwagen, sensatie. Haar man erheen. Op de bult (de vènebulten) stond alles met verrekijkers naar iets ergens hoog boven de weilanden te kijken. Ook twee mensen die op de uitgeschoven ladderwagen stonden. Het bleek om een zeldzame grote vogel te gaan die daar vloog.
Na nog eens goed kijken, riep één van die hoge waarnemers: 'Het lijkt wel een vlieger!!'
Een ander beneden: 'Een vlieger? Dan is het die jongen van ........' En hij noemde de naam van mijn vriendin.  Haar man hoorde dat en ging maar gauw naar huis.
Zoonlief bouwt vliegers, grote vogels, laat die op in de wei, bindt het touw aan een paal en gaat dan op een afstandje ernaar staan kijken. Had geen idee van de veroorzaakte opwinding.

7 januari. We beginnen aan ons achtste jaar wandelen 's morgens vroeg. Vanmorgen waren we zó vroeg, beter gezegd was het nog zo donker, dat we de kraaien uit de slaapbomen in de uiterste noordhoek van het Hilgelo zagen wegvliegen.
Het leukste onderweg was een hond met een halsband met een rood knipperlichtje. Schitterend! Een zwarte hond in het donker is anders ook niet te zien.
Het vervelendste wat we zagen, was het waterpompen uit de beek met een tankwagen. Dat beetje water is geen ramp, maar wel de verstoring van het leven in de beek. Ik heb nu eindelijk contact met het waterschap erover. Alleen ligt hun interesse bij de hoeveelheid water die in een uur afgetapt wordt en mijn interesse in de beekfauna.
waterpompen uit de Ratumse Beek

Zondag 6 januari. Jullie hebben de kalenders van 2007 toch niet weggegooid? Die zijn weer opnieuw te gebruiken, hoor, en dat is goed voor het milieu. Bewaar ze tot 2018 en je hoeft dan alleen maar een stikkertje over 07 te plakken. Zelf bedacht deze tip, goed he?

Vanaf nu begint het 's morgens iets vroeger licht te worden, 's avonds scheelt het alweer een kwartier. 't Is net of de vogels vandaag de lente in de kop hebben, er wordt al flink gefloten, vooral door mezen en boomklevers. We zagen ook de eerste witte knopjes in de sneeuwklokjes, de bladeren van crocussen en narcissen  -en de prachtig groene frisse uitlopers en opslag van urtica dioica en urtica urens. Dat wordt flink spuiten over een paar maanden.

5 januari. Van de week in een natuurrubriek gelezen dat ook in de winter roodborstjes enorm agressief zijn. Hebben ze een voederplaats 'veroverd' dan wordt elke andere roodborst van die plek verjaagd en als het tot een gevecht komt waarbij de zwakkere op z'n rug ligt, wordt die vermoord. Ze schijnen zo fel gebeten te zijn op concurrenten dat ze zelfs een oranje bolletje wol aanvallen en vermoorden.
Vanmorgen zat 'onze' roodborst welgedaan op zijn uitkijkpost in de esdoorn, toen er een tweede roodborst aankwam en nog geen meter van hem vandaan op de voedertafel ging zitten eten. Hij keek ernaar, maar ondernam geen actie. Ook niet toen nummer drie aanschoof. Twee en drie deden elkaar ook niets. Dit gedrag is dus volkomen anders dan wat 'normaal' des roodborsts is. Ligt het aan de vredelievende sfeer hier? Jachman had het vandaag ook al over Franciscus! 't Moet niet erger worden!

4 januari. Voor het kamerraam staat buiten een mand met drie potten Helleborus niger, op zijn Hollands kerstroos. Vanmorgen bij het nakijken van een paar gegevens in de stokoude Herwig - nog van voor de oorlog, ja ja - las ik de correcte klemtoon. Ik zei altijd net als helleveeg helleborus, helemaal fout! moet zijn helléborus. Klinkt inderdaad wetenschappelijker.
Nog nooit had ik ze in de tuin, want op droge zandgrond doen ze het niet. Als je geen mooi humusrijk plekje, een beetje vochtig, in de halfschaduw, liefst op het westen, hebt, begin er dan maar niet aan.
Ze staan nu kaal in die mand, maar sterk dat ze zijn! Al twee keer hingen ze stijf bevroren, bloemen en bladeren, over de rand van de mand. Ja, zonde, die kun je wel weggooien, dacht ik. Nee dus, ze richtten zich toen het ging dooien weer prachtig op en bloeiden gewoon door. Afgelopen week ging het weer zo. Echt een wonder!
helleborus niger

3 januari.  Als er zo'n ijskoude oostenwind staat als vanmorgen, dan zeggen we nog wel eens tegen elkaar vanachter onze sjaals: Poeh Poeh! Gezinstaal, door jaren gebruik superkort geworden. Heel lang geleden, 30 jaar of zo, kwam er een artsengezin op een prachtig huis buiten het dorp wonen, midden tussen de boerderijen. Jachman sprak op een mooie zomerdag één van die boeren en die zei: 'Dat lik noo wal heel mooi allemaole, maor at 't kold wordt van den winter, dan zal dat mevröwken nog wal is zegg'n: Poeh Poeh!'
Dat poehpoeh sprak hij met een hoog overslaand vrouwenstemmetje uit.  

Op 29 december werd er de hele dag al met vuurwerk en carbidbussen geknald. Op die dag vlogen veel kraanvogels over, de wind was oost. Het gedrag van de vogelgroepen was verschillend. De route gaat meestal van noordoost naar zuidwest langs de westkant van Winterswijk.
Groepen die hoog vlogen, namen die route.
Groepen die lager zaten, aarzelden. Vlogen een beetje rommelig, maar kozen toch in drie van de vijf gevallen de bekende route. De andere vlogen met een grote zwenking van de westkant, waar ze dan al bijna waren, weer noordwaarts en dan via de oostroute om het dorp heen. De V bleef dan behoorlijk intact.
Ik zag echter één grote groep die ook schrok, omdraaide en weer naar het noordoosten terugvloog, maar niet allemaal samen met een wijde bocht, nee, elke vogel draaide apart een zo klein mogelijk rondje. In de toen misvormde V leken ze chaotisch door elkaar terug te vliegen. Hoe het verder ging, kon ik niet meer zien, ze zaten achter het bos.
Ik vertelde het Jachman en die legde uit, dat tijdens formatievliegen in vliegtuigen juist dat zo kort mogelijk omkeren een grote moeilijkheid geeft, want hoe voorkom je botsingen.  Bovendien zou de buitenste van de formatie bij het draaien van een korte bocht wel twee keer zo hard moeten vliegen als de binnenste en dat kan natuurlijk niet. De oplossing is dan om door een gevaarlijke manoeuvre van plaats te wisselen tijdens het terugdraaien. Dat deden die kraanvogels kennelijk ook. Toch knap!

2 januari.   5º vorst vannacht. Het is nog windstil als we gaan lopen. Het Hilgelo ligt voor een groot deel dicht. Wat lijkt de overkant dichtbij vandaag! Gisteren stonden we aan de oever en konden geen 20 meter ver zien, het Hilgelo liep door tot Engeland..... minstens! Nu kunnen we in een paar stappen naar de overkant, lijkt wel.

We zetten voor de vogels nooit water neer, zo dicht bij de beek. Jaren geleden waarschuwde een vogelliefhebber me tegen water neerzetten, want de vogels zouden erin kunnen gaan baden en dan bevriezen. Dat heb ik altijd vreemd gevonden, want bij de beek zien we nooit vogels baden als het vriest. Net of ze weten dat het niet gezond voor ze is. Watervogels hebben veel vet in hun veren, die kunnen er wel tegen. Een lekkere verrotte appel zorgt ook voor vocht.
De hele dag een strakblauwe lucht, geen wolkje. Bij zonsondergang een paar rose poederdonsjes.

1 januari.                 Voor iedereen een gezond en gelukkig 2008 gewenst!

We hadden een heel vreemde jaarwisseling door de dikke mist. Er werd de hele dag al behoorlijk geknald, maar om 12 uur massaal. Het klonk veel harder en dichterbij dan andere jaren, maar er was niets te zien dan een ver onweersachtig lichtschijnsel tegen de gebroken bewolking. Ik ben benieuwd hoe het zicht vanuit een flatgebouw is geweest.
Net beleefden we alweer een spannend moment vanachter het raam.
Spelers, een waterhoen en een buizerd.
Hoen klautert uit de beek en staat een beetje aarzelend op het gras rond te kijken. Voor hem is het vreemd, voor ons ook, we zien hem bijna nooit in de tuin. Hij loopt heel langzaam richting voedertafel, maar achter langs de rodo zodat ik hem niet meer kan zien. Op dat moment vliegt een buizerd uit een boom recht naar beneden, ook achter de rodo: Gekrijs!! Hoen rent aan de voorkant onder de rodo vandaan, vliegrent over het stukje gras tot onder de jasmijn bij de beek en blijft daar luid piepkakelend zitten.
De buizerd is op het dak gevlogen, scheert dan laag over de jasmijn en zeilt het bos in. Hoen blijft een tijdje krampachtig piepend zitten en gaat dan piepend het water in: wie wil van miene piene heuren?
waterhoen op weg naar voedertafel met omweg achter de rodo langs