Logarchief  december   Home  februari

                                                   Logs januari 2014

 

 

vrijdag 31 januari
Gelukkig belde mijn zus nog een keer, wel weer met dat rare nummer, maar nu wist ik dat zij het was. Er waren trouwens weer drie cijfers anders.
Ze ging naar het Suikerbrood in Rio, genoot volop van al die nieuwe indrukken. Ik ben blij voor haar.
                                                    * * *
Heb je meegedaan aan de Nationale IQ-test 2014? Ik wel, op papier. Heb al  van te voren de getallen van 1 tm 60 onder elkaar gezet. Kom maar op! Vijf seconden tijd om te denken.
Maar normaal is het stil bij die test en kun je in eigen tempo lezen en schrijven, nu werden de mogelijke antwoorden hardop met veel gedoe er omheen voorgelezen. Ik kan dan niet rustig zelf lezen. Veel te veel verstoring.

 Al vaker deed ik een officiële test, ook een via het Arbeidsbureau en telkens was dat in grote stilte, ook met een tijdslimiet.
Dan is mijn prestatie van eergisteren nog helemaal niet zo gek, ik had er 37 goed van de 60. Als 50-plusser kwam ik op een score van 116. Vooral taal en ruimtelijk inzicht gingen prima. Rekenen was minder. Details in filmpjes opmerken en onthouden ging ook niet geweldig. Geheugen viel me toch wel beetje tegen. Die doosjes vouwen had ik goed, ook de stratentest. 
Eigenlijk snap ik daar niets van, want in een stad kan ik me heel slecht oriënteren. Maar 3x links en 1x rechts kan ik nog wel onthouden en op een plattegrond weervinden. Dat is heel wat anders dan je zonder plattegrond oriënteren.
Van de getallenreeksen had ik alleen de eerste goed. Ging te snel voor mij.
Toch leuk om een keertje mee te doen, vooral omdat het heerlijk vrijblijvend is! 

donderdag 30 januari
Fijn geschilderd. Heb nog wat veranderd aan het winterlandschapje en ben begonnen aan een ander. Het tussenliggende kunstwerk is grandioos mislukt. Het noodlot greep genadig in en liet de stofzuiger er op neerkomen.

Het contact met mijn zus die aan het wereldcruisen is, is ook mislukt. Een vriendin van haar mailde me al eens, heb jij al wat gehoord? Nee, en ze vaart nu 14 dagen. Iets ernstigs zal er wel niet zijn, dan hadden we wel bericht gekregen.
De schoondochter meldde, dat de laptop niet goed werkte, mijn zus kon wel mail ontvangen, maar niet verzenden. Ze had ook al vaak geprobeerd mij te bellen, maar ik was er niet of nam niet op.
Ik word bij vlagen anoniem gebeld, en neem dan niet meer op. Ook waren er telefoontjes met een vreemd nummer, niet het noodnummer van haar ship, een heel ander, en bovendien wisselden de laatste drie cijfers telkens: 015, 014, 005, zeer verdacht, vond ik. Dat blijkt dus mijn zus te zijn geweest! Ja, is jammer, maar ik moet op mezelf passen.
                                                * * *
We zijn bij de avondacademie begonnen aan de derde serie lessen. Pedagogiek, Maatschappelijke stromingen, Biologie.
Pedagogiek lijkt me leuk te worden. Over IQ en EQ gepraat, testen bekeken, twijfels geuit over de mogelijkheid EQ te testen door middel van vragenlijsten.
Over testen op de basisschool: als gedurende de hele schoolperiode al getest wordt, is de eindtoets CITO overbodig. Ook het testen met tekeningen,  wat nu al bij 3-jarigen gebeurt, zou anders moeten. Via speelopdrachten met blokjes en treintjes bijvoorbeeld.
Bij EQ kwam de opvoeding aan bod. Beheersing aanleren. Het aanleren van uitgesteld bevredigen van verlangen. ( Er wordt vaak gezegd 'uitstel van verlangen',  raar vind ik dat, het verlangen wordt toch niet uitgesteld)
Vreselijk gelachen om verhaal over goed opgevoede hond. Die mocht pas aanvallen op zijn bak eten als de baas had gezegd: 'smakelijk eten!'  
Er werd ook gelachen om mijn uitroep: 'nou snap ik het vastentrommeltje!'
De katholieken herkenden het, behalve die dubbele hoeveelheid snoepjes, er mocht ook maar mondjesmaat gesnoept worden na de vasten, de protestanten kenden het trommeltje niet, vroegen wat dat was, heb verhaal van tante Dien en het vrome kindje verteld; degenen die niet geloofden, luisterden beleefd, stonden er ver boven.

woensdag 29 januari (min. -0,7 max. 2,2)
Vandaag lever ik weer het woensdaggedicht voor mijn leesgroep en ik koos voor een gedicht van Elisabeth Eybers, een Zuid-Afrikaanse dichteres. De tweede helft van haar leven woonde ze in Amsterdam, maar ze bleef altijd in haar moedertaal schrijven. Als je dit hardop leest dan klinkt het, voor mij tenminste, licht, een beetje feestelijk bijna, ook al is de inhoud helemaal niet feestelijk.
29 januari was de verjaardag van mijn moeder die van deze gedichten hield.

      Aan 'n klein dogtertjie

'n Somerdag is onbetroubaar soos
die wondereiland aan die wêreldsoom
uit ou verhale waar jy, kommerloos,
die ewigheid self het om te verdroom.

'n Rijk van glans en geur, van blom en by,
van heerlikheid alom wat nooit vergaan:
die skouerhoë grasveld waardeur jy
soos 'n ontdekker deur 'n oerwoud gaan.

Moenie te ver gaan! Hoor, weerskante dring
die donker waters sonder rus of duur
wyl jy met lippies ernstig saamgeknel
sonder die angstige berekening
van "soveel jare nou nog, soveel uur"
die blink saadtrossies aan 'n grashalm tel.

(Uit: Versamelde gedigte, 1958, Van Oorschot)
hier staat een artikel over haar in de NRC.

dinsdag 28 januari
Als ik Derk Bolt uit de kast trek, zie ik voor het eerst echt goed wat hij in mijn exemplaar 'Altijd ergens anders' schreef: Voor Gerda, de bekroning van een mooie avond. 21-11-13.

Gerda is mijn zondagse naam, die ik echter weinig gebruik. Hij is wel geschikt om als aandenken in een boek te schrijven, maar dat komt weinig voor, en hij is helemaal niét geschikt om lief uit te spreken. Gggéddaaatje wordt dat meestal. Ggg!
Vandaar dat de afleiding  van mijn tweede naam, Leidje, me beter past.

Naast Bolt stond dat kleine Duitse spreukenboekje waar ik al eerder iets uitplukte en dat viel nu uit de kast. Even kijken bij 28 januari.
28 Januar:
Wer mit dem Leben spielt,
kommt nie zurecht,
wer sich nicht selbst befiehlt,
bleibt immer Knecht.

(Goethe)   Een duidelijke boodschap: Als je dit doet, gebeurt er dat, (en dus:) als je niet zus doet, blijf je altijd zo.

En nog een spreuk, ze doen het niet minder, is:
Das erste und wichtigste im Leben ist, dass man sich selber zu beherschen weiss.
(Peter Rosegger)      
Veel minder duidelijk dan de Goethespreuk.
Beheers je. En dan? Wat als je dat niet doet? Gevangenis? Hoge boetes? Zoals meneer B.H.? Het wordt niet gezegd.
Ik kies voor Goethe.
Vandaag begin ik met mezelf te bevelen. Wat zal ik eens zeggen?

Geen snelle auto's, drugs en drank,
maar stort je geld bij de RABO-bank! 

(leidje)

maandag 27 januari
Door mijn tante Cor die van muziek, literatuur en kunst hield, kwam ik in het bezit van een  paar jaargangen Openbaar Kunstbezit, plus boeken over Algemene kunstgeschiedenis en Nederlandse schilderkunst. Ze stierf in 1975 en kocht de laatste tien jaar geen boeken meer wegens ruimtegebrek. Moderne kunst van na de oorlog staat er dan ook nauwelijks in, en ook weinig gekleurde afbeeldingen.  
Via dochter en haar ruimtegebrek heb ik ze nu weer terug, maar wegens inmiddels eigen ruimtegebrek zoek ik een goede andere bestemming. Eens nadenken over hoe ik dat aanpak.

Ik hoorde al eens van iemand die veel boeken over had die ze niet meer las. Iedereen die de voordeur uitging, kwam langs een tafeltje met boeken en kon, nee moest! tenminste één boek uitzoeken. Zo was het geloof ik. Hoe het afgelopen is, weet ik niet. Vind het een ludiek idee. Mijn tafeltje zou dan bij de achterdeur moeten staan! Hooguit 3x per jaar gaat iemand de voordeur uit, dus dat schiet niet op. 

zondag 26 januari
We hebben heerlijk gesmikkeld van de ouderwetse zuurkoolmaaltijd, Marieke en ik. We zijn er dol op. Zie je het voor je? Zuurkool uit het vat, zacht gestoofd met een stukje zuurkoolspek, apart een paar gekookte  bio-aardappeltjes, erbij een bruin gebakken haaskarbonade en dito verse worst van de slager, gecombineerd met een glas koele witte wijn, perfect. Helemaal vergeten een foto te maken, maar geloof me: het was een plaatje!
Carla belde op, die 'rook' op grote afstand dat we het goed hadden. Soort van telepathie. 

Later zitten lezen in Het stuwmeer, gedichten van Willem van Toorn.
Jaren geleden reden we in Spanje van west naar oost onderlangs de Pyreneeën en zagen daar de stuwmeren. Sommige tussen steile uitlopers van de bergen, andere verder in meer heuvelachtig, glooiend terrein. Soms stak een hoog gebouw boven het water uit. We vonden het een desolaat gezicht.
De reiziger in de gedichten ziet een man aan het water staan, spreekt hem aan, bent u van hier. Pas na een paar ontmoetingen geeft de starende man antwoord: daar beneden stond mijn huis, nee staat er nog!
'<...> Het pad tussen de twee heggen
 naar de voordeur, de boomgaard, wie weet
de stenen bank op de oever
waar mijn grootvader vredig dood
bleef in de avondzon..
Nu zwemmen er alleen
vissen dwars doorheen.'

In dromen en dagelijks leven lang na deze ontmoeting komt het beeld van die eenzame man weer tot leven. Hij voert hele gesprekken met hem, net of ze alles van elkaars leven weten. Of de reiziger zelf die man is.

zaterdag 25 januari
Elke dag lees ik een paar sites, o.a. die van Hans Mellendijk. Gisteren keek ik via een link naar die van Bernard Harfsterkamp, en die schreef over het kookboek van Mej. Wannee en oude kookgewoonten. 
Hij heeft een zevende druk en daarop staat dat Wannee lerares koken aan de Amsterdamse huishoudschool wás. In het voorwoord van de elfde verbeterde druk die ik heb, staat dat de eerste druk in 1910 was, geen datum bij de elfde.
Ook heb ik de zeventiende druk, mét illustraties, en ook zonder jaartal. Uitgever Becht hield niet van dateringen.
van Harfsterkamp van 'oma' van mij
Ik weet niet hoe Bernards boek er uit ziet, maar die 2 van mij staan bol van de krantenknipsels.
De hele winter heb ik nog geen zuurkool gegeten, gisteren kocht ik het. Het zal gaan sneeuwen, daar past zuurkool bij. Zonder Wannee. 

vrijdag 24 januari
Twaalf jaar geleden toen ik net internet had, meldde ik me aan bij de schrijfgroep van Seniorweb. Elke week bedacht een lid een schrijfopdracht, beoordeelde de inzendingen, koos een winnaar en die bedacht dan de volgende opdracht.
Ik schreef een keer naar aanleiding van de opdracht: Over tien jaar...
een stukje, dat je na kunt lezen op Berggeest 4.

Nu ben ik bezig om dat stukje in dialect over te zetten voor de schrieversmiddag volgende maand en dat blijf ik moeilijk vinden.
Gisteren was een vriendin bij me die gewend is dialect te praten. Ik probeer het dan ook, maar als ik iets wil uitleggen wat met gevoel te maken heeft, woede, irritatie, dankbaarheid, blijdschap, dan ga ik als vanzelf over op Nederlands. Dat ligt dan toch dichter bij me.
Bij haar is het net andersom. Daarom lijkt het bij plattelanders die gewoon zijn dialect te spreken, of ze dom of doodverlegen zijn als ze niet goed uit hun woorden komen, als ze voor tv iets in het Nederlands willen uitleggen. Dat zie je ook bij Boer zoekt vrouw. Het is voor hen een gedeeltelijk vreemde taal.
Boer zijn is ook een eenzaam beroep. Alleen op de trekker, alleen in de stal, nauwelijks werk waarbij je contact hebt met anderen, en zeker weinig met vrouwen. Hoe leer je dan een beetje invoelend met ze omgaan? Op de feesten? Bij die keiharde muziek? Wel als je bij een muziek- of toneelclub bent, maar dat zijn er niet zo veel, maar bij een voetbal- of schietvereniging ontmoet je niet veel vrouwen.
Maar je moet die mannen eens horen redeneren als ze onder elkaar zijn! 

donderdag 23 januari
Op les komt de Derde Gasthuisstraat ter sprake. Ik weet dat mijn grootouders toen ze in 1903 van Zutphen naar Winterswijk verhuisden begonnen in de Derde Gasthuisstraat. Ze wilden hogerop komen en verhuisden bij elke gulden verdienste in de week meer, naar een in hun ogen betere of nieuwere buurt.
Stappen onderweg: Tweede Gasthuisstraat, Bossche Steeg, Haitsma Mulierweg, Eelinkstraat, 3 huizen verder in de Eelinkstraat en ten slotte weer drie huizen verder naar de Kottenseweg, naast de geneesheer-directeur van het ziekenhuis, die in het laatste huis in de Eelinkstraat woonde.
Alleen de burgemeester was nog hoger. Die woonde achter de wei waar mijn ouders vóór woonden. Ik denk dat de burgemeester aan de voorkant woonde en mijn ouders achter, maar zo zag mijn grootmoeder het niet. 
Ze hadden allebei gewerkt op een kasteel, Biljoen en De Voorst, ze wisten hoe het 'hoorde'. Mijn moeder, geboren in 1904, vertelde dat haar moeder er trots op was dat haar 3 dochters in Winterswijk als een van de eersten witte kousen droegen.
Dat paste natuurlijk helemaal niet voor zulke eenvoudige mensen. 

woensdag 22 januari
Open dag bij Marianum, horden kinderen bekijken nieuwsgierig wat de school te bieden heeft, hun ouders praten met docenten en natuurlijk met de leerlingen die al een paar jaar op de school zitten en nu alles demonstreren.
Wij, de avondcursisten, voelen ons nu duidelijk géén scholieren, zoals nog maar een week geleden wel, en volgende week ook weer.
Na 14 avonden gaan verschillende mensen in mijn groep bekenden voor me worden. Er zijn een paar mensen waar ik vaker in de pauzes bij zit.

Een van die mensen is een man die geboren is op een boerderij  dicht in de buurt van De Boschhut. Als ik zeg, dat ik daar in '54-'55 woonde toen ik net getrouwd was, vertelt hij dat zijn ouders ook in '54 getrouwd zijn. Hij kent de dame waar wij het huisje van huurden, en haar nichtje bij wie Marieke op balletles was, het Lasonderhuis in het bos, de leemputten waar we zwommen en schaatsten, echt heel leuk om erover te praten.
De les ervoor hadden we een kleine aanvaring. De docente rekende de boekjes af die ze in Rome gescoord had, hij zat er dicht bij en keek toe. Toen ik afgerekend had met een 50 euro biljet, en alweer zat, zei hij tegen de docente dat ze me te veel teruggegeven had. Ze kwamen beiden naar me toe. Ik wist zeker dat ik niet teveel teruggekregen had en zei dat een beetje verontwaardigd.  Het kostte 13 euro, ik gaf 3 plus 50 en kreeg 4 tientjes terug. Die stopte ik in het bovenzakje van mijn jasje. Ik haalde nu het hele pakje eruit en het was precies goed. Hij stond een beetje te schutteren, vond het vervelend natuurlijk, verontschuldigde zich. Ik maakte maar een grapje en zei dat het zo prima was.
In de pauze een week later kwam hij bij me zitten en hebben we een goed gesprek gehad.  Hij is midden vijftig en al een tijd werkloos na het faillissement van het bedrijf waar hij werkte. Zijn vrouw is kostwinner en hij doet het huishouden. Een paar studerende kinderen. Een moeilijke situatie voor hem. 

dinsdag 21 januari
Ik vind het altijd leuk om vlak na elkaar twee uitspraken of gebeurtenissen tegen te komen die op elkaar 'rijmen'.
Het gesprek op tv ging over longkanker. Een arts vertelde dat hij bij het slechtnieuwsgesprek '-tja, we weten dat roken slecht is-' vaak iets te horen kreeg als: 'Mijn vader is 94 geworden en die rookte als een schoorsteen.'
Zijn antwoord was dan: 'Een moedereend steekt met 10 kuikentjes de drukke weg over. En ja, soms overleeft er weleens eentje.'

Het rijmt op een uitspraak van Max Dendermonde (1919-2004). Bij het opruimen van een doosje papiertjes met aantekeningen, vond ik die terug.
Bij welke gelegenheid ik zijn uitspraak noteerde weet ik niet meer, waarschijnlijk bij een interview tgv zijn 80e verjaardag of bij een herdenking na zijn overlijden.
Hij zei: 'Elke morgen ben ik blij dat ik er nog ben. M'n hele leven ben ik elke dag blij dat ik de stoeprand gehaald heb.'   

Ik las lang geleden het toen net verschenen boek De wereld gaat aan vlijt ten onder. Ik ben benieuwd of ik het nu nog zo goed zou vinden als destijds, want toen las ik het twee keer. 

maandag 20 januari
Blue  Monday

Na één boek is Raymond van de Klundert bekender dan welke schrijver in Nederland ook.
Nooit van R. van de Klundert gehoord?   O, ik snap het al, je kent hem natuurlijk alleen als Kluun van Komt een vrouw bij de dokter.
Goed, je leest tenminste. Is al heel wat.
De mensen die Kluun niet kennen, hebben hopelijk iets met Thomas Verbogt.
Ja! Thomas Verbogt!  Ik probeer mensen die de Gelderlander en dus zijn columns niet lezen bekend met hem te maken, geef zijn boeken cadeau en praat over hem. Ik weet niet of het helpt.  Ik vind hem erg goed schrijven. Zijn boeken zijn geen dikke pillen met ingewikkelde plots, maar menselijke belevenissen, vriendschappen, verliefdheid, een jeugdtrauma, gewone dingen dus, in scherpe observaties, prachtige zinnen en dito beelden in handzame boeken weergegeven.
Eindelijk verschijnt er bij onze leesclub een boekbespreking van een Boekgrrl die recht doet aan Thomas. Ze heeft 'Verdwenen tijd' gelezen en vindt dat hij het verdient om meer bekend te worden. Helemaal mee eens.   
 
Verbogt scheef over zijn lange vriendschap met Frans Kusters in Het eerste licht boven de stad. Het verscheen in november '13 bij De Bezige Bij,  een jaar na het overlijden van Frans. 

zondag 19 januari
Frits van Oostrom vertelt net zo goed als hij schrijft. Het lijkt me enorm boeiend om bij hem college te lopen. Gistermorgen woonde ik er op radio 4 een bij over de grote invloed die klassieke muziek op je leven kan hebben. Het was geen echt college, hij mocht een paar uur lang muziek van eigen keuze aan elkaar praten.

Het opmerkelijkste wat hij liet horen vond ik de speech die Leonard Bernstein in 1962 in een New Yorkse concertzaal hield vóór het concert begon, terwijl het orkest al op het podium zat. Hij zei dat hij  het publiek op de hoogte wilde stellen van het dubbele gevoel dat hij had ten aanzien van de uitvoering van het Eerste Pianoconcert van Brahms door Glenn Gould, die de solist was. Hij had al een keer eerder met Gould hetzelfde werk gespeeld en dat was ook gelijk de laatste keer geweest. Basta. Nooit weer.
Waarom hij er nu toch weer aan begonnen was en niet een andere solist gekozen had of een assistent liet dirigeren? Hij was tot de slotsom gekomen dat wanneer een groot artiest en muziekkenner als Gould een totaal andere opvatting had dan hij, de dirigent, hij hem de gelegenheid moest geven zijn opvatting te laten horen.

Van Oostrom vertelde dat hij niet kon werken bij muziek. Hij schreef in een bepaald ritme. Muziek en schrijven hadden een ander ritme en dan lukte het schrijven niet meer.     

De uitzending is nog een week (?) te beluisteren op de site van radio4 bij het programma Een goede morgen met.    

zaterdag 18 januari
Bij de kassa van de buurtsuper hoor ik net zo'n gretige vraag naar een mogelijk nieuwtje als een paar weken geleden aan mij gesteld werd. Nu is de baas de klos.
De vrouw: 'Het wordt nu wel kort dag, he?'
Hij: 'Wat?'
'Nou, de verhuizing.'
'Hoezo?'  Hij trapt er niet in.
'Ik hoorde dat je de zaak verkocht hebt, ...... enne... dusse....'
'Nee, hij is niet verkocht als je bedoelt dat er betaald is, en ik verkoop hem pas in 2016 en ik weet ook al wie hem koopt.' Dat laatste had hij niet hoeven zeggen, dit is jammer,  hij geeft nu te veel prijs. Hij beseft het ook en zegt kalm: 'De winkelketen koopt hem.'
Nieuwsgierige tante toch helemaal blij, dit weet nog niet iedereen.

Nu het mezelf onlangs overkomen is, herken ik de vraag uit nieuwsgierigheid.
Ik heb veel liever dat mensen rechtuit vragen wat ze willen weten. Als ik iets niet wil vertellen, kan ik dat zeggen. Als je kijkt naar ogen en houding, dan weet je of de vraag uit belangstelling of uit nieuwsgierigheid voortkomt. 
De eerste keer vond ik zeggen dat ik ergens liever niet over praatte, moeilijk.
Nu schiet me trouwens de blije vraag van een tante van Jachman te binnen, die toen we zo'n 10 jaar getrouwd waren, pats boem, zonder gêne, verlekkerd aan mij vroeg: 'Jullie gaan scheiden, he?'
Een rechtstreekse vraag, waar ik een nog rechtstreekser zeer duidelijk antwoord op gaf. Ze begreep het.  Later werden we zelfs nog goede maatjes. 

Jachman en ik waren nog aan het bijleren, en hebben daar in een golvende, maar stijgende lijn nog 45 jaar veel plezier van gehad. En zij ook, ze werd heel oud.  

vrijdag 17 januari
Het voelde echt als iets avontuurlijks, toen ik tegen middernacht bij volle maan rondom de wei en langs het achterpad liep. De in de dennen slapende duiven vonden het niet leuk en vlogen luid klapperend op.
Voor ik naar bed ga, loop ik graag even naar buiten om het weer te proeven, en nu was het zo prachtig, dat ik door liep. Er waren meer mensen buiten, ik hoorde praten en lachen van fietsers op de zandweg. De paarden van de buren waren ook nog wakker, of werden wakker van de duiven, ik hoorde ze stommelen in de stal. Het voelde niet aan als winteravond.
                                                 * * *
De schilderles duurt 3 uur, maar dik binnen die tijd maakte ik een echt olieverfschilderij van een sneeuwlandschap met poollicht. Fluitje van een cent, op zijn Bob Ross's op YouTube, weet je wel. Vorige week had ik al geoefend op papier en toen leek het meer op een kermisattractie. Nu is het wel poollicht, maar boven een gruwelijk kitschig landschapje van 40x50. Het is nog niet echt af, er moet nog wat aan bijgewerkt worden, maar je kunt al wel zien wat het voorstelt.
                                    

donderdag 16 januari
Nog steeds ben ik enthousiast over de avondlessen bij Marianum. Dit deden we
deze week:

1. We keken op internet welke vulkanen op dit moment wereldwijd actief zijn, welke een week geleden, welke misschien binnenkort, of dit jaar, of over een eeuw of nooit meer zullen uitbarsten. Kijk naar de Eifel, met zijn dode nu afgesleten vulkanen. Italië zat ooit vast aan Afrika, verwijderde zich daarvan richting noord, de aardplaat schoof tegen wat nu Zwitserland is, drukte de aarde omhoog zodat de Alpen ontstonden en nog steeds hoger zouden worden als ze niet erodeerden, drukte de vulkanen van de Eifel voor zich uit zodat die van hun 'hotspots' af kwamen te liggen en daardoor 'dood' geworden zijn.
De verschuiving van de aardplaten gaat ongeveer net zo snel als de groei van nagels. 

We moesten allemaal gaan staan voor een SnelQuiz over de stof van de afgelopen lessen. Op telkens één vraag zijn er twee te kiezen antwoorden. Denk je dat antwoord één goed is? dan links in het lokaal gaan staan, anders rechts. De ene keer hadden de linksen het fout en moesten gaan zitten, uitgeschakeld, de andere keer hadden de rechtsen het fout. Na een vraag of 5 was er 1 winnaar. Nee ik niet, ik zat al na de eerste vraag. Het lag natuurlijk aan de vraagstelling! daar heb ik altijd moeite mee. Ik denk dan: Ja, maar je kunt de vraag ook zó lezen!
                                                  * * *
2. Kunst in de vroege Middeleeuwen. In de oudheid was er al een grote kennis van materialen, steen, hout en verf, van verhoudingen voor sterke gebouwen en bogen. Al die kennis was door aanvallen van de hunnen, de volksverhuizingen, de armoede, enz. verloren gegaan. Toen er een beetje rust kwam met de regering van Karel de Grote en het Christendom, 9e eeuw, moest alles weer ontdekt en uitgevonden worden. Kunstenaars waren er niet, mensen die mooie dingen maakten, waren werklui, zoals steenhouwer, schilder, meubelmaker.

De zgn. donkere Middeleeuwen waren niet zó donker. Er wordt steeds meer bekend over die periode, waarin de creativiteit en inventiviteit in dagelijkse gebruiksvoorwerpen en gereedschappen, in bouwen en landbouw, in waterbeheersing en wegenaanleg opbloeide en tot volle bloei kwam in de Renaissance.

                                                     * * *
3. Politieke ontwikkeling na 1848, de Grondwet van Thorbecke.
Politieke partijen. Stemrecht. De sociale kwestie. Domela Nieuwenhuis, die opgepakt werd wegens majesteitsschennis, omdat hij in een pamflet de koning een gorilla noemde, maar in werkelijkheid omdat in een bijlage van tien bladzijden genaamd 'Activiteiten des Konings', die tien pagina's volkomen blanco waren. Socialisten, Katholieken, Protestanten en de schoolstrijd. Het Grote Compromis van 1917 en de verzuiling. Volgende keer de ontwikkeling tot nu toe.
Ik ben dan toch wel moe na afloop. Ook door de gesprekken in de 2 pauzes.

woensdag 15 januari
Schitterend was vanmorgen om 10 over half acht het ISS te zien, 5 minuten lang, precies van west naar oost, op 82° hoogte bij een bijna onbewolkte lucht! Je kunt natuurlijk zeggen, had dat over komen nou gisteren verteld, maar je kunt het schema zelf zien op de NASA-site en ik weet van te voren niet of het helder is.
Toen ik in de wei stond, maakte ik een reiger wakker bij de beek, die gelijk afschuwelijk begon te krijsen, waarna er nog drie opvlogen en ook zo doordringend lelijk schreeuwden terwijl ze richting Bonnink vlogen.
 
Over de naam reiger zei Carla dat die in Duitsland Reiher heet, omdat hij reihert! Reihern is schijten en kotsen. Duidelijk. Dat eerste is een ramp voor kanovaarders. Doet-ie als hij over je heenvliegt. ( In de Duden staat wel kotsen, maar niet schijten, zal wel spreektaal zijn).
Waar een mens zich op de vroege morgen al niet druk over kan maken! 

dinsdag 14 januari
Er is geen 14e januari waarop ik niet even aan Jenny Legger-van Berkum denk. En altijd met een warm gevoel. Op Bergvolk 11 schreef ik over haar. Ik keek op filmpjes en foto's van Coevorden in 1939-'40 tijdens de mobilisatie en zag Herma,  haar dochter, als 5-jarige tussen de soldaten bij garage Van Berkum. 
Haar vader fotografeerde veel, misschien maakte hij deze foto's.
 
Herma in een legervoertuig en in uniform met een ouder buurjongetje.

maandag 13 januari
Als dit geen lentegevoel geeft: een bakje vol bloeiende narcissen, een week geleden als alleen nog groene sprieten gekregen van mijn zus, en een mini koekoeksbloemetje uit de bosrand hier.

Gisteren bij VPRO-Boeken 2 interessante gasten, Amin Maalouf  met De Ontheemden, en Rob Riemen met De universiteit van het leven. Malouf pleit voor een andere benadering van het begrip identiteit. Het moet niet de lading krijgen van ik tegenover jou, maar:  we zijn op onderdelen totaal verschillend, geloof, land, huidskleur enz., maar we zullen in deze wereld samen moeten werken, anders breekt de hel los.
We moeten onze kinderen van het begin af aan als iets heel natuurlijks leren dat we zonder een ander te willen bekeren of overheersen vrienden kunnen zijn, dus ondanks en met al die verschillen. Als iedereen dat besef jong leert als iets natuurlijks, dan is er nog hoop voor de mensheid.
Ik bewonder zijn zienswijze, maar betwijfel of het idee aanslaat. 

De eenvoudige visie van Rob Riemens moeder lijkt me realistischer: De universiteit van het leven leert je wel hoe je kunt overleven na verlies en verdriet. Of je de les accepteert is een andere kwestie.
Riemen sprak 17 mannen en 2 vrouwen, de groten in hun 'vak'. Hij vraagt ze wat het leven ze geleerd heeft. Door wie en wat ze zo groot zijn geworden. 
Het blijkt dat niet hun 'geleerdheid' maar hun passie het grootste aandeel daarin had.
Jammer dat hij niet meer vrouwen ondervroeg. Zijn er in verhouding met mannen zo weinig vrouwen die intelligentie en passie bezitten en in de maatschappij hun mannetje staan?
Ik had het boek al in huis, dus kon meebladeren toen Wim Brands zei dat alle verhalen in het boek begonnen met Mijn vader. Mijn vader was een kunstenaar, mijn vader maakte voor ons het ontbijt, mijn vader zei vaak, mijn vader was leraar, mijn vader is geboren in..., 18 keer. De 19e keer vertelt hij na al die verhalen het verhaal van zijn eigen vader.
Hij gaat naar hem toe, vertelt wat hij wil en dan is er koffie en voor later op de avond een fles wijn. En hij, de vader, vertelt: 'Jouw grootvader was werkmeester .....  

Ik wacht op Riemens volgende boek: De universiteit van het leven, Het Vervolg. Verhalen over de passie, kennis en kunde van 17 vrouwen en 2 mannen en die beginnen met Mijn moeder.....    

zondag 12 januari
Jarig wakker worden op zo'n prachtige zondagmorgen, dat moet wel een goed jaar worden, Dini!


Op de plek waar Peter van de week de vuurdoorn en ander zichtbelemmerende opslag bij de hoek van de schoppe heeft weggehaald, is nu en was toen ook al, een konijn bezig een diepe gang te maken onder de fundering door. Peter stopte er een stuk oud gaas in, maar nu is ze toch verder gegaan. Ik heb het hol weer dichtgegooid met zand en dat goed aangestampt.
Ze mogen hun holen maken in de wei, in de struikenborder, overal, ruimte genoeg, alleen niet onder de muren van huis of schuur door. Toch slim van die dieren om de schoppe als een 'berg' zand te zien waar je natuurlijk gebruik van mag maken om er riant en veilig onder te wonen.

zaterdag 11 januari
Bij mijn wandeling langs het meer, komt me een langzaam lopend,  duidelijk verliefd  stel tegemoet. Een donkere man en een jonge blanke vrouw. We groeten elkaar, het zijn dus mensen van hier en geen import, vakantiegangers of Duitsers. Dan hoor ik bij de volgende stap de vrouw: ‘Mevrouw Berg! ja  toch?‘
Een oud-leerling. En net als zo vaak weet ik niet direct de naam, en zeg dus even wat vage neutrale dingen. Vind het stom om te vragen hoe ze ook al weer heet, van welk jaar ze is en van welke school.   Die man staat een paar meter verder te wachten en ik loop door, de hele weg naar huis denkend, wie is het nou? Ik ken het gezicht, maar de bijbehorende naam???  De oudste leerlingen die ik had zijn nu 50/51. Deze vrouw was misschien 40.
Het is van mij natuurlijk kinderachtig  om het niet gewoon te vragen. Ik probeer te bedenken wat er echt achter die gêne zit en kom tot de ontluisterende conclusie, dat het is omdat ik bang ben voor seniel oudje  uitgemaakt te worden.   

vrijdag 10 januari
Nu de bomen kaal zijn, kan ik van de andere kant van de es mijn huis zien. Eigenlijk een half huis, de rest verdwijnt onder de grond.  

Het retentiebekken in het bos is geen meer meer, zoals vorige week, nu staat nog een klein deel onder water.

Ik kom nog net droog thuis van mijn wandeling, het begint te stormen en het giet! Bui na bui na bui. En wie komen er in de tuin werken? Peter en de man met het kraantje. Ze gaan achter bij de border de wortels te lijf die bij het rooien van de rozen en andere struiken zijn blijven zitten.
Ik wil de beukenhaag doortrekken en dan moet ik daar geen opslag hebben. Eén keer doorbijten, euro's dan, en het is weer netjes. 
Als het kraantje weg is, zaait Peter gras in. Het stukje is groter dan onze hele tuin in Groenlo! Hij laat trots zien wat hij ook nog bedacht heeft: het heel schuine pad langs de beek dat helt richting beek, en waar ik met de maaier bijna niet over durf omdat het ook nog oploopt en ik een scherpe bocht moet maken (Carla maakte het al een stuk vlakker, maar toch..), heeft het kraantje nog vlakker en breder gemaakt. Peter zaaide ook daar gras in. Ik vind het prachtig als er meegedacht wordt. Hij krijgt koffie met 2 koeken!

Marieke zag gisteren dicht bij haar op de zandweg na maanden niks ook reeën. Drie! Zij wel.

Donderdag 9 januari      
8.00 uur al 11 gr C.
Als ik na het schilderen thuiskom, zet ik alvast de auto voor de schoppe, pak de zware schildertas, breng die naar de kamer, loop terug, haal andere spullen op en loop nog een keer voor het binnenzetten van de auto naar de schoppe om de deuren open te zetten. Dan zie ik pas de grote reebok in de achterste hoek bij de beek. Hij is heel donker gekleurd en moet wel die van vorig jaar zijn, want hij is helemaal niet extra voorzichtig, staat rustig naar me te kijken, tussendoor gras etend. Ik doe net of ik hem niet zie en zet de auto binnen, sluit de deuren en loop gelijk weer naar huis. Binnen pak ik de kijker, zie dat hij langs de beek richting huis loopt tot bij de wilg en dat waar hij net stond een reegeit staat, ook al zo donker en ook niet schuw.
Tot het donker wordt zie ik ze samen een beetje heen en weer slenteren en grazen. Ben helemaal blij.

Op schilderles tracteerde Carolien al op Spaanse bubbeltjeswijn, Bubastis bestaat 10 jaar en de nieuwe folder is klaar. Ze biedt nu behalve een schilderreis naar Majorca ook een reis aan naar de omgeving van Toledo, het land van Don Quichot. Op haar site Bubastis staat een beschrijving. 

woensdag 8 januari
Je hoort soms verontrustende dingen. We hebben het over fraude en misbruik van naïeve mensen. Iemand zegt: wij zijn niet naïef, onze regering is naïef. Voorbeeldje. Ontwikkelingshulp. Van Nederlands geld gaat een schip vol graan naar een Afrikaans land. Dat moet natuurlijk wel goed terechtkomen en dus is er een controleur ter plaatse. Hij mag echter van de autoriteiten het havengebied niet in. Het lukt hem via een sluipweg wel en wat blijkt?  Het schip ligt naast het schip van een Oost-Europese mogendheid. Daaruit worden wapens gelost en in de lege ruimen wordt rechtstreeks het ontwikkelingsgeld (nou ja, het graan) gestort. 
Waar komen die wapens terecht? In een oorlogsgebied waar nu Nederlandse militairen heen gestuurd worden?  
Ik kan het verhaal niet controleren op waarheid, maar het lijkt me heel wel mogelijk dat het zo gaat. Want hoe komen arme landen anders aan al dat wapentuig?

Er gebeuren ook andere, betere dingen in Afrika. Jane Goodall, ( 3april 1934), laat chimpansee Wounda vrij die, nadat de moeder vermoord was, door haar opgevangen is. Het dier is erg ziek geweest, nu echter helemaal hersteld en neemt bij haar vrijlating op ontroerende manier afscheid van Jane

dinsdag 7 januari
Het was een drukke maar zeer bevredigende dag gisteren.
De presentatie ging goed, de leden van de studiekring vonden het onderwerp 'Systemisch werk' interessant en ze waren blij dat ze wat nieuws geleerd hadden. Er werd druk over na gepraat.
's Middags was ik even bij een medeleerling van Marianum om die uit te leggen wat en hoe we vanavond van de atlas gebruik gaan maken voor opdrachten over plaattektoniek. Vorige les zijn we daaraan begonnen en we gaan nu verder. Zij was er toen niet bij. Ze had al een Bosatlas aangeschaft.
Daarna kwam m'n zus om afscheid te nemen. Ze gaat een wereldreis van een paar maanden maken.
Aardige mails en telefoongesprekken tussendoor, het jaar komt op stoom!  Zoals ook Thomas Verbogt het uitdrukte, las ik later  in de Gelderlander. Die uitdrukking hangt misschien in de lucht.                                             

maandag 6 januari  
max. 13.3 gr C. !!
We zien de laatste tijd een ander soort gasten bij Ivo dan we jaren gewend waren. Toen zagen we alle mogelijke sterren en ander celebrities in de prachtigste interieurs en de grootste onderkomens. De laatste tijd zijn er andere gasten, misschien zijn de anderen allemaal op of al te vaak geweest? Te oud kan natuurlijk ook. Dan worden verbleekte sterren zielig. Slecht voor de kijkcijfers.

Gisteren waren er de gebroeders Das, futuristen en tekenaars, Mevrouw Jacqueline de Savornin Lohman, cabaretière en een verslaggever van RTV -Noordholland.  Intelligente, geestige, ondernemende, levendige mensen. Ik zeg toch even de leeftijd van deze mensen erbij, resp. 84, 80 en 91 jaar! Allemaal nog aan het werk. Ontwerpen en tekenen, in eigen cabaretvoorstellingen optreden, en verslag doen van parachutesprongen, reizen naar Antarctica en slipcursussen.
We zijn niet bijzonder, vinden ze zelf, we gaan alleen maar gewoon door met wat we goed kunnen en leuk vinden!

zondag
5 januari

De beek in het Bonnink komt nu wel erg dicht bij het voetpad. In 2002 is een deel van de 'oude' beekloop afgesneden. Dat oude stuk is nu bijna dichtgeslibd, zie het smalle grijze streepje modder boven midden op de foto. Voor de nieuwe beekloop is de oude bedding door bos en wei weer uitgegraven en komt nu met een bocht tegen het pad aan. De oever is daar zeker al wel een meter weggeslagen.
Bij ons komt hij ook tegen de oever, maar daar zijn gelijk met de doorgraving al grote stenen langs de waterkant gelegd ter bescherming. Ze liggen na 11 jaar nog redelijk op hun plaats.
                                                            
Bijna elke zondagmorgen luister ik van 7 uur af naar Radio Gelderland. Eerst een uur met Rinus van Warven die praat met mensen die veel weten van godsdiensten, geestelijke stromingen en 'mensen helpen'. Daarna komt Hans Van Werven van 8 tot 10 uur met klassieke muziek.
Vanmorgen had Rinus een gesprek met Alfred Schmits nav diens boek Meesters der verwondering. Ik heb zelf Meesters der verwondering en vind het moeilijk om al die beelden en uitspraken te begrijpen. Ik begrijp niet veel van de Veda's en de Avadhuta Gita. 
Alfred heeft 30 jaar over het schrijven ervan gedaan. In die tijd vond hij bij de Slegte een klein boekje dat de zelfde stof als die van de Bhagavad Gita bevat, maar veel eleganter en met minder woorden beschreven.   Hij betaalde fl 1.75 en werd gelukkig. Als bijlage staat de Avadhuta nu achter in de Verwondering.
Dat hij gelukkig is, blijkt uit het hele gesprek. Rinus is doodernstig, etaleert zijn wijsheid als gewoonlijk, Alfred is ook ernstig, èn hij lacht veel, niet als uitlachen, niet als wat ben ik toch geestig.  Hij toont zijn geluk. Kan niet anders. Hij weet. Hij is. Hij verwondert zich. Hij bewondert.    
Rinus heeft theologie gestudeerd in Kampen en schudt met veel gemak alle namen van de oude Indiase geschriften uit zijn mouw. Hij zal ze wel goed kennen, maar begrijpt toch niets van de manier waarop Alfred tegen de wereld aankijkt. Pijnlijk om naar te luisteren.   

zaterdag 4 januari
Het is al dagen uitzonderlijk zacht weer met temperaturen overdag van rond de tien en 's nachts rond de vijf graden. Gisteravond woedde er even een zomeronweer met storm-en regenvlagen. Een paar uur daarvoor liep ik een eind door het bos en langs het meer, winterjas aan en sjaal om. Geen goede outfit, anderen liepen in een trui met mouwloos vestje er over heen.

De voorbereiding voor de inleiding van maandag vordert goed. Ik verbaas me steeds meer over de uitwerking van opstellingen. Lees nu Marianne Francke*, die het systemisch denken toepast in klassen met veel allochtone jongeren van totaal verschillende herkomst. Ze maakt daar geen opstellingen, maar laat de jonge mensen inzicht krijgen in de oorsprong van hun woede en het zich afzetten tegen alles en iedereen. Fascinerend.   
* 'Jij hoort bij ons!' Systemisch denken en handelen voor ouders, leraren en leerlingen. Febr. 2004, Het Noorderlicht Groningen.

vrijdag 3 januari
Toen gisteren ook Carla en Wolfgang naar huis waren, heb ik me maar eens beziggehouden met nuttige dingen. Goede voornemens duren bij mij niet erg lang, dus als iets echt nodig is om te doen, blijkt 2 januari nog net haalbaar. Nee, de zoektocht had nog geen resultaat.  

Op 1 stond namelijk een nieuwe ordner aanschaffen voor de administratie. Nuttig. Rondslingerend blijken rekeningen een veel dreigender  hoeveelheid te zijn dan wanneer ze gescheiden van mededelingen en reclame een samengeperst ministapeltje in een nieuwe klapper vormen.  Nu wil ik ook wel eens een ander kleurtje, niet meer dat signaalrood. Van zwart met betrekking tot een boekhouding ben ik niet gecharmeerd, net zo min als van grijsgewolkt- bij een vorige reorganisatie vond ik donkergroen wel aardig, maar dat valt nu af. 
Ik denk, dat ik maar eens ga voor het ultieme WOW-effect op mijn bureau! Ik wil er nu wel eens één met een gelamineerde cover die een glossy uitstraling heeft.
Natuurlijk met duimgat!
Daar heb je niet van terug, hè?  Ja, het is het resultaat van een speurtocht op internet.
Nu aarzel ik nog tussen grasgroen, lichtpaars of oranje. Ik neem in ieder geval een 50mm A4. Die is dik genoeg voor 1 jaar mag ik toch hopen. 

'Liggen zo uw problemen?' Dat schoot me te binnen van heel lang geleden toen een typetje van Rijk de Gooyer dit zei, gevolgd door luid gezongen zoiets als 'haidewietska!!'  
                                               * * *
De schaal met Clementines staat uitnodigend op tafel. Ik vind ze handig omdat er geen of maar een enkele pit in zit. Carla pelt er één en die heeft 29 pitten. Ongelooflijk.
 

Donderdag 2 januari
Het vuurwerk boven het dorp en Dennenoord was schitterend, we genoten van de kleurige fonteinen en luchtslangen. Onze pijlen waren iets minder indrukwekkend en toch is het leuk om mee te doen.

Ben je niet gewond geraakt? Heb je geen gehoorschade opgelopen?
Is je huis niet afgebrand door zo'n onschuldig lief Thais wensballonnetje?  Lucky you. We zagen er wel 10 overzeilen. Spannend! komen ze terecht op een rieten dak of in een bos? Niet bij hemelgoden in ieder geval.
In Duitsland vloog er één na tien meter in brand en zeilde zo het dorp in. Lees de sussende teksten op internet over onschuldig bij gebruik, handig, mooie gedachten, geluk brengen, en denk aan iemand die geknield in de tuin werkt en niet merkt dat er een gloeiend heet 'onschuldig' voorwerpje op haar nek neerkomt. Het overkwam mij net niet, omdat Jachman een waarschuwing schreeuwde en ik me net opzij kon buigen.  

Iedereen is weer naar huis, ik vond het een paar heerlijke dagen. We beginnen aan een hopelijk goed jaar. Mijn voornemen was: me niet ergeren in het nieuwe jaar, maar na een uur was dat voornemen al 10x onderuit gehaald door die schattige rotdingen! In ieder geval heb ik al een record gebroken.

Woensdag 1 januari
Dag, lezer, ik wens je een gezond, goed en als 't wil meezitten een gelukkig 2014!